کتاب صالحی رادنامه؛ بخش نخست: زندگی به مثابه راه؛ صفحهٔ (۱۶) راهِ ناتمام و امیدِ
دنبال کنیدپروفسور محمود صالحی رادخواندن ۴ دقیقه·۱ روز پیشکتاب صالحیرادنامه؛ بخش نخست: زندگی به مثابة راه؛ صفحهٔ (۱۶) راهِ ناتمام و امیدِ ادامهکتاب صالحیرادنامه؛ بخش نخست: زندگی به مثابة راه؛ صفحهٔ (۱۶) راهِ ناتمام و امیدِ ادامهکتاب صالحیرادنامهدائرةالمعارفِ زندهٔ جهانیِ زندگیبخش نخست: زندگی بهمثابهٔ راهصفحهٔ ۱۶راهِ ناتمام و امیدِ ادامهای انسان، همهٔ راهها با رسیدنِ فوری به مقصد معنا پیدا نمیکنند. گاهی ارزشِ راه در آن است که تو را در میانهٔ ناتمام بودن، به شناخت، صبر، اصلاح و ادامه دعوت میکند. بسیاری از کارهای مهم زندگی، پیش از آنکه به خروجی برسند، دورهای طولانی از ابهام، انتظار و تلاش را پشت سر میگذارند.
ممکن است در روز جاری هنوز به آنچه میخواهی نرسیده باشی؛ اما نرسیدنِ در روز جاری، دلیلِ ناممکن بودنِ روز آینده نیست. میان «هنوز نشده است» و «هرگز نخواهد شد» فاصلهای بزرگ وجود دارد. انسانِ شتابزده این فاصله را نمیبیند و از یک خروجیٔ موقت، حکمی دائمی دربارهٔ زندگی خود صادر میکند.
ای انسان، امید را با خیالپردازیِ بیپایه اشتباه نکن. امیدِ سالم، چشم بستن بر دشواری نیست؛ دیدنِ دشواری و در عین حال، جستوجوی قابلیتِ عمل است. امید یعنی هنوز میتوانی بیاموزی، مشورت کنی، روش خود را اصلاح نمایی، کمک بگیری و گامِ دیگری برداری؛ حتی اگر این گام بسیار کوچک باشد.
گاهی انسان از خود انتظار دارد که برآیندٔ تلاشهایش را فوراً ببیند. میخواهد پس از یک تصمیم، یک گفتوگو، یک درمان، یک عذرخواهی یا یک برنامهریزی، همهچیز بهسرعت تغییر کند. اما بعضی تغییرها به زمان نیاز دارند. بذر، در زیر خاک رشد میکند؛ رابطهٔ آسیبدیده با یک سخن ترمیم نمیشود؛ و ذهنِ فرسوده با یک شب استراحت، همیشه بهطور جامع آرام نمیگیرد.
این سخن به معنای تحملِ بیاتمامِ آسیب نیست. صبر نباید بهانهای برای ماندن در خشونت، سوءاستفاده، تحقیر، بیعدالتی یا شرایط ناامن باشد. گاهی ادامه دادنِ راه، به معنای ترک کردنِ محیط آسیبزا، تعیین مرز، درخواست حمایت، مراجعه به متخصص یا استفاده از فرصتات قانونی و درمانی است. صبرِ آگاهانه با تسلیم شدن در برابر آسیب تفاوت دارد.
ای انسان، وقتی خروجی دیر میرسد، روند را نیز ببین. آیا چیزی آموختهای؟ آیا تصمیمهایت روشنتر شدهاند؟ آیا توانستهای عادتی را اندکی اصلاح کنی؟ آیا رابطهای را با صدق بیشتری مدیریت کردهای؟ آیا در برابر یک واکنشِ قدیمی، مکثی تازه ایجاد کردهای؟ گاهی پیشرفت در تغییرِ حاصل دیده نمیشود؛ در تغییرِ انسانِ درونِ راه آشکار میگردد.
از مقایسهٔ فصلِ ناتمامِ خود با فصلِ مفصلِ دیگران بپرهیز. تو از زندگیِ دیگران فقط بخشی را میبینی و از مبارزههای پنهان، تأخیرها، ترسها و هزینههای آنان خبر نداری. مقایسهٔ ناآگاهانه میتواند امید را از تو بگیرد و تو را از وظیفهٔ واقعیِ خود دور کند.
ای انسان، برای ادامه دادن، مقصد را به ایستگاههای کوچک تقسیم کن. اگر هدف تو بزرگ است، نخستین مرحلهٔ آن را مشخص کن. اگر مسئله پیچیده است، آن را به چند پرسش روشن تبدیل نما. اگر توانت کم است، اندازهٔ گام را کم شدن بده؛ اما ارتباط خود را با مسیر، به اندازهای که امن و ممکن است، حفظ کن.
گاهی لازم است مدتی استراحت کنی. استراحت، بریدن از راه نیست؛ اگر آگاهانه و بهاندازه باشد، بخشی از ادامه دادن است. بدن و روان تو ابزارهای بیاتمام نیستند. خواب، درمان، تغذیه، ارتباط سالم و آرامش، نیازهایی واقعیاند و نباید به نامِ تلاش نادیده گرفته شوند.
اگر ناامیدی بهصورت مداوم ادامه دارد، زندگی روزمرهات را مختل کرده است، یا افکار آسیب به خود یا دیگری در تو پدید آمده، این وضعیت را نشانهٔ ضعف اخلاقی ندان و آن را بهتنهایی تحمل نکن. با روانشناس، روانپزشک، پزشک یا متخصص مربوط تماس بگیر. در صورت خطر فوری، از فردی امن و خدمات اضطراری محل زندگی خود کمک بخواه. امید گاهی با یک گفتوگوی حرفهای و دریافتِ حمایتِ مناسب دوباره تواناییِ ظهور پیدا میکند.
ای انسان، ناتمام بودنِ راه به معنای بیمعنا بودنِ آن نیست. تو لازم نیست امروز پایان کارِ داستان را بدانی. کافی است حقیقتِ امروز را ببینی، مسئولیتِ امروز را بپذیری و گامِ در روز جاری را با عقل، کرامت و امید برداری.
راهی که هنوز ادامه دارد، هنوز فرصتِ اصلاح، جبران، یادگیری و رشد را در خود دارد. تا زمانی که قابلیتِ دیدن و انتخاب کردن باقی است، صفحهٔ تازهای نیز میتواند گشوده شود.
> وَلَا تَيْأَسُوا مِن رَّوْحِ اللَّهِ ۖ إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ
> «و از رحمت و گشایشِ خدا نومید نشوید؛ زیرا جز گروه کافران، کسی از رحمت و گشایشِ خدا نومید نمیشود.»
> “And do not despair of Allah’s mercy and relief. Indeed, no one despairs of Allah’s mercy and relief except those who disbelieve.”
اگر خروجیٔ مطلوب هنوز به دست نیامده است، به جای صدورِ حکمِ نهایی دربارهٔ خود و آیندهات، ببین در روز جاری چه چیزی میتوانی بیاموزی، اصلاح کنی یا با کمکِ دیگری پیگیری نمایی.
یک هدف یا مسئلهٔ ناتمام را انتخاب کن و آن را به چهار مرحله تقسیم نما:
۲. نزدیکترین مرحلهٔ قابل دستیابی کدام است؟
۴. از چه کسی یا چه منبعی میتوانم کمک بگیرم؟
سپس گامِ نخست را در زمانی مشخص انجام بده. اگر انجام آن ممکن نبود، علت را مرور کن و اندازه یا روشِ گام را واقعبینانهتر تغییر بده.
> آیا ناتمام بودنِ راه را با شکستِ نهایی اشتباه گرفتهای؟
صالحیرادنامه؛ صورتِ زنده و کاربردیِ «هستیشناسیِ زنده؛ نظامِ اندیشهٔ صالحیراد»
Salehi-Radnameh: The Living and Practical Form of “The Living Ontology: The Salehi-Rad System”